ПУБЛИКУМ Вистината на прво место
Истражувањето спроведено од Фондацијата „Метаморфозис“ и „Рурална Коалиција“ открива загрижувачки тренд на назадување во работењето на локалните власти низ Македонија. Индексот на отвореност за 2026 година, базиран на длабинска анализа во периодот од февруари до јуни, покажува дека просечната отвореност на општините изнесува скромни 39 отсто, што претставува пад во однос на минатогодишните 40 отсто.
Овој поразителен резултат немилосрдно потврдува дека локалната самоуправа континуирано се соочува со сериозни предизвици и потфрла во воспоставувањето системски и одржливи практики на добро владеење.
Огромни нееднаквости: Од транспарентност до целосна затвореност
Анализата изнесува на виделина фрапантна разлика од дури 65 процентни поени помеѓу најдобро и најслабо рангираните единици на локалната самоуправа, што укажува на длабоки нееднаквости во примената на принципите на добро владеење. На врвот на листата како најотворена повторно се издвојува Крива Паланка со 73 отсто, по што следат Берово (69 отсто), Демир Хисар (68 отсто), како и Битола, Делчево и Кочани со 67 отсто.
На спротивниот крај, ситуацијата е катастрофална. Најдолу на ранг-листата се заковани Студеничани и Лозово со мизерни 8 отсто отвореност, а веднаш над нив со малку подобри, но сè уште поразителни резултати се Боговиње (11 отсто), Сопиште (13 отсто), Врапчиште (14 отсто) и скопските општини Чаир (18 отсто) и Шуто Оризари (19 отсто).
Загрижувачки пад во клучните области
Индексот ги оценува перформансите на локалната власт преку четири начела: транспарентност, свесност, пристапност и интегритет. Иако општините бележат највисока просечна оценка во транспарентноста (47,8 отсто), токму тука е нотиран загрижувачки пад во однос на 2025 година кога оваа оценка изнесувала 49 отсто. Влошување има и во пристапноста, која сега падна на 33,6 отсто. Најслаба алка и понатаму останува свесноста со катастрофални 26 отсто, и покрај нејзиното минимално придвижување од два процентни поени.
Намалувањето кај транспарентноста и пристапноста е особено критично бидејќи овие области имаат директно влијание врз информираноста на граѓаните, јавната отчетност и нивното учество во локалното одлучување.
Недостатокот на пари е само изговор
Наодите го деконструираат еден од најчестите изговори на градоначалниците. Резултатите недвосмислено потврдуваат дека степенот на отвореност не зависи исклучиво од големината на општината, бројот на жители или расположливите финансиски ресурси, туку пред сè од институционалната посветеност и проактивното објавување информации.
Кај голем дел од општините сè уште се присутни долги периоди без ажурирање на веб-страниците, нецелосни информации, нефункционални секции и недостиг на значајни документи кои, кога воопшто се објавуваат, се во формати што ја ограничуваат нивната употребливост. Оваа системска неодговорност ќе биде предмет на детална дискусија на најавениот тематски форум закажан за 25 септември, каде ќе се бараат механизми за суштинско унапредување на транспарентноста и отчетноста.
Прочитајте повеќе детални истражувања и проверки на факти во рубриката „Анализа“ на Публикум.
