ЕУ загрижена за проектот на Кушнер во Албанија

Огромен луксузен туристички комплекс на заштитениот албански брег, поврзан со Џаред Кушнер, зет на американскиот претседател Доналд Трамп, предизвикува протести во момент кога земјата напредува кон членство во Европската Унија.

Багери, бодликава жица и приватно обезбедување кое физички оттурнува демонстранти на песокот – тоа се сцени кои Албанија не сакаше да се појават на насловните страници, само неколку дена по позитивните сигнали од Брисел за напредокот во пристапните преговори со ЕУ.

Сепак, токму тоа се случи во областа на лагуната Нарта – заштитено подрачје на југот на земјата.

Во центарот на спорот е планираниот проект на полуостровот Звернец, туристички комплекс поврзан со Кушнер. Она што започна како спор околу градба во заштитена зона, прерасна во поширока дебата за развојот, заштитата на животната средина и иднината на Албанија во Европската Унија.

На само осум километри од Валона, инвеститорите планираат проект кој може да стане еден од најголемите туристички потфати во историјата на земјата. Компанијата наведува дека инвестицијата би можела да надмине четири милијарди евра и да отвори повеќе од 10.000 работни места. Премиерот Еди Рама го опиша проектот како стратешка инвестиција што може да ја позиционира Албанија меѓу водечките светски туристички дестинации.

Заштитено подрачје под притисок

Пиш Поро–Нарта е едно од најзначајните заштитени крајбрежни подрачја во Албанија. Лагуни, мочуришта, борови шуми и песочни дини претставуваат живеалиште за стотици видови, како и важна станица за преселни птици на патот меѓу Европа и Африка.

Утрото на 30 мај, активисти поминуваа низ шуми и дини за да стигнат до градилиштето, каде што ги пречекаа градежни машини, новопоставени огради и приватно обезбедување.

Снимките објавени на социјалните мрежи покажаа како демонстрантите се отстрануваат со сила од локацијата, што предизвика силна реакција во јавноста. Во деновите што следеа, илјадници луѓе протестираа во Тирана под слоганот „Албанија не е на продажба“, барајќи итно запирање на проектот.

Еколошките организации исто така побараа целосна транспарентност на документацијата, тврдејќи дека клучните одлуки не се доволно јавно објаснети.

Екологот Бесјана Шеху, коосновач на Албанското орнитолошко друштво, повеќе од една деценија работи на заштита на ова подрачје. Таа посочува дека настаните од 30 мај претставуваат пресвртна точка.

„Ова не е само локален спор околу ограда, пат или градилиште, туку прашање на начинот на носење одлуки и недостигот на транспарентност“, изјави Шеху за ДВ.

Станува збор за еколошкиот интегритет на над 18.000 хектари од еден од најважните природни коридори во Албанија.

Рама: „Албанија мора во Лигата на шампиони во туризмот“

Премиерот Еди Рама на 1 јуни повеќе од еден час зборуваше за контроверзниот проект. Тој го осуди однесувањето на приватното обезбедување, нарекувајќи го „одвратно“, но истовремено нагласи дека нема намера да се откаже од инвестицијата.

„Зошто би бил на власт ако треба да се откажам од визијата што ја споделувам со граѓаните со години? Мораме да влеземе во Лигата на шампиони на глобалниот туризам“, изјави Рама.

Тој додаде дека Албанија треба да премине од масовен кон поелитен и ексклузивен туристички модел.

Во однос на заштитениот статус на лагуната, Рама посочи дека станува збор за категорија во која е можно усогласување на заштитата на природата со економски активности. Нагласи и дека проектот сè уште е во процедурална фаза – конечната еколошка дозвола не е издадена, а проценката на влијанието врз животната средина и архитектонскиот план се изработуваат.

ЕУ внимателно ја следи ситуацијата

Пиш Поро–Нарта не е обично заштитено подрачје, а проектот доаѓа во чувствителен момент за евроинтегративниот процес на Албанија.

Регионот веќе е предложен за таканаречената „Емералд мрежа“, а се очекува да стане дел и од мрежата „Натура 2000“ по влезот на земјата во ЕУ. Според Европската комисија, управувањето со ова подрачје е тест за капацитетот на Албанија да ги заштити природните живеалишта како идна членка.

Во рамки на преговорите за поглавјето за животна средина и климатски промени, земјата мора да покаже дека може да спречи деградација на екосистемите.

Европската комисија соопшти дека внимателно го следи развојот на настаните и предупреди дека продолжувањето на законите за стратешки инвестиции и натаму предизвикува загриженост за можните еколошки последици, особено во заштитени подрачја.

„Последната недопрена делта на Медитеранот“

Еден од експертите што внимателно го следат регионот е Улрих Ајхелман, директор на организацијата „Ривервоч“ и координатор на кампањата „Спасете го синото срце на Европа“.

Според него, делтата на реката Вјоса е последната недопрена жива делта во Медитеранот.

Голем дел од медитеранскиот регион е изменет од брани, урбанизација и долгогодишни човечки активности, но Вјоса останува едно од ретките места каде природните процеси функционираат речиси непречено.

„Тоа е остаток од светот каков што постоел пред сто години“, нагласува тој.

Ајхелман предупредува дека дебатата околу проектот го отвора и поширокото прашање: „Постои ли нешто што не сме подготвени да го уништиме? Ова е прашање за кое меѓународната заедница мора да се бори“.

Извор: DW