ПУБЛИКУМ Вистината на прво место
Неодамнешната изјава на министерката за образование, која им порача на првачињата да побараат од своите родители братче или сестриче, предизвика бура од реакции и остри критики во македонската јавност. Викторија Ана Илиќ, мајка на четири деца која неодамна останала без работа како последица на суров политички реваншизам, отворено реагираше на оваа институционална порака, нарекувајќи ја суров цинизам, тешка навреда и доказ за целосно слепило за реалниот свет во кој живеат обичните граѓани.
Таа истакнува дека додека преживува тежок егзистенцијален шок, обидувајќи се да го испрати своето прваче на училиште без единствената егзистенција за нејзините деца, државата испраќа бесчувствителни демографски пораки кои немаат никаков допир со реалноста. Според нејзината анализа на секојдневието, во оваа држава, да се има дете одамна не е само прашање на лична желба, туку претставува чист луксуз и суров математички опстанок за секое семејство.
Институционален колапс и дискриминација на пазарот на трудот
Системските проблеми со кои се соочуваат мајките започнуваат уште од раната бременост, бидејќи жените сè уште добиваат откази од работа штом менаџментот ќе го забележи трудничкиот стомак. На пазарот на трудот постојат приватни газди кои со очигледни предрасуди избегнуваат да вработат мајки со мали деца или млади жени кои планираат семејство, третирајќи ги исклучиво како ризик за земање боледување, а не како вистински столбови на општеството. Дури и кога ќе успеат да најдат вработување во приватниот сектор, мајките се соочуваат со речиси несовладливи пречки поради сменското работење, кое е практично неизводливо бидејќи државните градинките работат само до 16:30 часот, а не сите семејства имаат баби и дедовци на располагање за чување на децата.
Проблемот енормно се продлабочува веднаш по истекот на законското породилно отсуство од девет месеци, кога родителите се судираат со листи за чекање во државните градинки кои траат со години. Поради фактот што приватните градинки се финансиски недостапни за просечниот граѓанин, а во државните установи се влегува исклучиво со партиска книшка или преку дебели врски, еден од родителите најчесто е принуден да даде отказ за да остане дома и да се грижи за детето. Ова ги остава семејствата да преживуваат само со една, неретко минимална плата, што во суровите македонски услови претставува секојдневна уметност на преживување. Истовремено, државата не обезбедува финансиски додатоци за деца кои реално значат нешто, а локалните власти, како општина Куманово, не нудат ниту еднократна парична помош за да го ублажат огромниот септемвриски шок што го носи опремувањето на едно прваче.
Барање за достоинствен живот наместо празни флоскули
Финансискиот и емотивниот товар на македонските семејства е дополнително отежнат од неизбежната обврска да се грижат и за своите стари, болни и изнемоштени родители. Овие граѓани, по четириесет години работен стаж, од државата добиваат мизерни пензии со кои не можат да си ги купат ниту основните лекови за преживување, поради што нивните деца мора финансиски да ги издржуваат. Критиката на мајката се проширува и врз целосно колабираниот здравствен систем, каде што листите на чекање се подолги од самиот животен век, а за секој најобичен преглед или операција повторно се бараат врски и пријатели, додека квалитетното приватно здравство останува резервирано само за финансиската елита. Илиќ децидно заклучува дека граѓаните живеат во општество каде што за сè – почнувајќи од место во градинка, преку лекување, па сè до барање правда во корумпираното судство – врските станале единствената функционална институција.
Пораката упатена до министерката и до целата влада е јасна: пред да се упатуваат вакви апели до децата, државата мора реално да погледне во очите на граѓаните и да обезбеди сигурни работни места за мајките, како и цврста правна заштита од самоволието на приватните газди и партиските моќници. Неопходно е итно создавање на градинки кои реално ќе одговорат на потребите на сменските работници и средување на државниот систем за да не стравуваат родителите како ќе го поминат месецот. Дури тогаш, кога системот конечно ќе понуди достоинствен живот наместо празни политички флоскули, семејствата ќе се шират со радост и без страв од утрешниот ден, а дотогаш ваквите изјави ќе останат само празни и бесчувствителни зборови во едно сиромашно државиче.
Следете ги сите актуелни општествени реакции и анализи во рубриката „Македонија“ на Публикум.
