Летно или зимско сметање на времето: Предности, маани и здравствени ризици

Летно или зимско сметање на времето: Предности, маани и здравствени ризици

Двапати годишно, милиони луѓе ширум светот ги поместуваат стрелките на часовникот за еден час напред или назад, ритуал кој со децении предизвикува поделени мислења. Практиката на воведување летно и зимско сметање на времето, првично замислена за заштеда на енергија за време на Првата светска војна, денес е предмет на жестоки научни, економски и политички дебати.

Додека едни уживаат во продолжените сончеви попладниња, други предупредуваат на сериозните здравствени последици од нарушувањето на природниот биоритам.

Зимско сметање за 2026 година: Кога ги враќаме стрелките?

Оваа година, преминувањето кон зимското сметање на времето ќе се случи претстојниот викенд, односно ноќта меѓу 24 и 25 октомври. Во недела, на 25 октомври, точно во 03:00 часот по полноќ, стрелките на часовниците ќе се вратат еден час назад и ќе покажуваат 02:00 часот. Со ова официјално завршува летното време, а граѓаните ќе добијат еден дополнителен час за спиење.

Придобивки: Повеќе светлина, посилна економија

Главниот аргумент во корист на летното време е максималното искористување на дневната светлина. Кога часовниците се поместуваат напред, луѓето добиваат дополнителен час светлина по завршувањето на работниот ден. Ова има директно позитивно влијание врз економијата, особено во секторите малопродажба, угостителство и туризам, бидејќи луѓето се посклони да излегуваат, да купуваат и да се рекреираат.

Дополнително, подолгите денови поттикнуваат поголема физичка активност на отворено, што е корисно за општото здравје. Статистиките од областа на безбедноста во сообраќајот исто така покажуваат дека подобрата видливост во попладневните шпицови го намалува бројот на сообраќајни несреќи со пешаци.

Недостатоци: Шок за биолошкиот часовник

Медицинските експерти континуирано алармираат за негативните ефекти од промената на времето врз човечкиот организам. Преминот кон летното време напролет значи губење на еден час сон, што предизвикува акутен шок за циркадијалниот ритам – нашиот внатрешен биолошки часовник.

Научните истражувања покажуваат фрапантни податоци за првите неколку дена по пролетното поместување на стрелките:

  • Зголемен е бројот на срцеви и мозочни удари.
  • Регистриран е скок на бројот на сообраќајни несреќи поради ненаспаност и намалена концентрација кај возачите.
  • Намалена е продуктивноста на работното место поради хроничен замор.

Враќањето кон зимското време, пак, носи поинакви предизвици. Иако добиваме час повеќе за спиење, раното стемнување во попладневните часови силно влијае врз менталното здравје. Недостатокот на сончева светлина е главен причинител за сезонското афективно нарушување (САН), форма на депресија која се јавува за време на зимските месеци.

Дали е време да престанеме?

Дебатата за укинување на оваа практика кулминираше во 2019 година, кога Европскиот парламент изгласа крај на задолжителното менување на времето, оставајќи им на земјите-членки сами да одлучат дали трајно ќе останат на летно или на зимско сметање. Сепак, поради комплексноста на усогласувањето меѓу државите, пандемијата и другите геополитички кризи, оваа иницијатива сè уште е заглавена во европските бирократски лавиринти.

Сè додека не се донесе конечна глобална одлука, граѓаните ќе мора да продолжат да се приспособуваат на вештачкото управување со времето, барајќи сопствени начини за ублажување на стресот при секоја промена на сезоната.

Прочитајте повеќе интересни анализи, здравствени совети и животни стории во рубриката „Магазин“ на Публикум.

Прочитајте повеќе

Шокантно сведоштво на мајката на претепаното девојче од Охрид: „Го прашуваше татко му дали да ја фрли во провалија“

Шокантно сведоштво на мајката на претепаното девојче од Охрид: „Го прашуваше татко му дали да ја фрли во провалија“

Ирена Ѓорѓиеска, мајка на претепаното девојче од Охрид кое сè уште се наоѓа на болничко …