Линеарното покачување на пензиите бара повисоки даноци и работен век до 67 години и за мажи и за жени

Линеарното покачување на пензиите од 5.000 денари, 2.500 денари во октомври и уште 2.500 денари во март в година, на долг рок ќе ја наруши одржливоста на Фондот за пензиско и инвалидско осигурување на Македонија. Поради тоа потребно е да се покачи работниот век на мажите и жените на 67 години, како и да се зголеми стапката на придонеси за пензиско осигурување од 18,8 на 21 отсто до 2029 година. Ова е мислењето на Фискалниот совет, како советодавно тело формирано со Законот за буџет, за Фискалната стратегија на владата од 2025 до 2029 година.

Од советот посочуваат дека задржување на истите даночни стапки не кореспондира со предвидениот раст на јавните расходи, односно предвиденото трошење на владата и државните органи кои, како што велат „би достигнале рекордно ниво и над 40% од БДП“.

„Фискалната историја од многу поодамна не влева надеж дека само намалувањето на даночната евазија би можело да ја неутрализира динамиката на континуиран раст на јавните расходи“, се вели во мислењето на Советот.

Понатаму се вели дека малку е веројатно оти предвиденото намалување на сивата економија и евентуалната подобра наплата на даноците ќе доведе до фискална стабилност.

„Исто така, определбата за задржување на истите стапки на пензиско и инвалидско осигурување со значителното линеарно зголемување на пензиите на два пати по 2.500 денари не само што ќе го зголеми јазот помеѓу приходи од придонеси и расходи за пензии, а со тоа и потребата за покривање од Буџетот на државата, туку на подолг рок уште повеќе ќе ја наруши фискалната одржливост на ФПИОМ“, се вели во мислењето од Советот.

Оттаму велат дека за одржување на ФПИОМ, намалување на фискалните ризици и консолдација на буџетот во наредниот среднорочен период, потребни се дополнителни мерки, како зголемување на работниот век на вработените, така и постепено (макар и благо) зголемување на стапката на придонесот за ФПИОМ (тековно е 18,8%), која моментално е за 2,4% помала во однос на 2008 година кога изнесуваше 21,2%.

„Кога на оваа би се додало стареењето на населението, а со тоа и секоја година зголемувањето на бројот на пензионери за околу 1500-1700 нови пензионери секоја година, придружено и со преференцијата за емигрирање на младите во странство, а со тоа и релативно намалување на покриеноста на пензионите приходи со наплатените придонеси, проблемот уште повеќе станува комплексен“, пишува во мислењето на Советот.

Оттука, според нив, фискалната одржливост на Фондот за ПИОМ претставува посебен фискален ризик.

„Имајќи го во предвид значителното намалување на невработеноста, недостатокот од квалификувана и професионална работна сила Фискалниот совет цврсто препорачува од почетокот на 2026 година да се зголеми старосната граница за пензионирање за мажи и жени на 67 години и истовремено да се зголеми стапката за пензиско осигурување за 0,7 процентни поени, односно да изнесува 19,5%. Потоа во 2027 година би се направила дополнителна анализа на фискалната одржливост на ФПИОМ и во зависност од трендот и потребата би требало постепено да се зголемува стапката на најмалку 21% до 2029 година“, посочува Фискалниот совет.

Формирањето на фискалниот совет е предвидено за Законот за буџети од 2022 година (Службен весник бр. 203/2022), член 11. Членовите на Фискалниот совет се избрани на пленарна седница во Собрание на 19 септември 2023 година, а нивната конститутивна седница ја одржаа на 10 октомври 2023 година на која за претседател го избраа д-р Глигор Бишев.

Новата коалициона влада на ВМРО-ДПМНЕ и ВЛЕН од почетокот на октомври годинава линеарно ги покачи пензиите на 330.000 пензионери, а од март следната година најави уште едно линеарно покачување за уште 2.500 денари.

Извор: МЕТА