ПУБЛИКУМ Вистината на прво место
Годишниот извештај на Агенцијата за заштита на правото на слободен пристап до информациите од јавен карактер за 2025 година, кој денеска ќе биде разгледан од собраниската Комисија за политички систем и односи меѓу заедниците, открива поразителна слика за транспарентноста на државните и локалните институции.
Бројот на поднесени жалби во текот на извештајната година е речиси удвоен во споредба со претходната, достигнувајќи бројка од 626 жалби. Нај алармантен е податокот дека дури 438 од нив, односно речиси 70 отсто, се однесуваат на феноменот „молчење на управата“ – целосно непостапување и игнорирање на барањата во законски утврдените рокови.
Хронична нетранспарентност кај министерствата и општините
Според деталната анализа, граѓаните и граѓанските организации најчесто се соочуваат со затворени врати кај органите на државната управа, против кои се поднесени 280 жалби, како и кај општините со 228 жалби.
Институционалниот мрак е особено изразен кај клучните ресори. Меѓу министерствата, најголем број жалби се поднесени против Министерството за животна средина и просторно планирање, Министерството за здравство и Министерството за внатрешни работи. На локално ниво, како најнетранспарентни, кои најчесто го применуваат молкот, се издвојуваат Град Скопје, Општина Центар, Општина Охрид, Општина Липково и Општина Чаир. Оваа загрижувачка административна инертност директно укажува на фактот дека дел од раководните структури свесно го отежнуваат пристапот до податоци од јавен интерес.
Игнорирање на одлуките и бегање од одговорност
Критичната состојба дополнително се влошува со фактот што голем број институции отворено не ги почитуваат дури и конечните одлуки на Агенцијата. Извештајот нотира 21 јавен орган кој одбил да постапи по решенијата со кои се наложува да се дадат бараните информации, меѓу кои се Град Скопје, повеќе скопски општини и министерства.
Непочитувањето на законите оди дотаму што 156 институции, или над 10 отсто од вкупниот број иматели на информации, воопшто не ја исполниле законската обврска да достават годишен извештај за својата работа до Агенцијата. Посебно загрижува фактот што дури 16 политички партии одбиваат да дадат отчет за тоа како постапуваат со барањата на јавноста.
Агенцијата предупредува дека овие поразителни бројки бараат итни законски измени за проширување на нејзините надлежности и зголемување на буџетот, со цел институцијата да може ефективно да се бори против бирократското самоволие и корупцијата која се храни токму од нетранспарентноста.
Следете ги најновите ревизорски и институционални извештаи во рубриката „Анализа“ на Публикум.
