ПУБЛИКУМ Вистината на прво место
Во политиката постои едно непишано правило: гласноста на опозицискиот популизам е обратнопропорционална со прагматизмот што истите тие политичари го покажуваат штом ќе седнат во владините фотелји.
Најновата изјава на премиерот Христијан Мицкоски, во која тој прави прецизна правна дистинкција меѓу Преговарачката рамка и билатералните протоколи со Бугарија, е можеби најдрастичниот пример во поновата македонска историја за тоа како свесно се манипулира со јавноста заради теснопартиски интереси.
За граѓаните кои со години слушаа апокалиптични најави, оваа промена на реториката не е само обичен политички маневар. Таа е доказ за еден системски инженеринг на страв кој денес, соочен со реалполитиката, се распаѓа како кула од карти.
Четири години лажен патриотизам и страв од „асимилација“
Да се потсетиме на наративот кој ВМРО-ДПМНЕ го градеше цели четири години. Францускиот предлог, билатералните протоколи, историската комисија и уставните измени беа пакувани во еден ист, отровен политички пакет наречен „бугаризација“. Граѓаните беа убедувани дека самото внесување на Бугарите во Уставот значи автоматско бришење на македонскиот идентитет, историја и јазик. Се организираа протести, се блокираа институции, се расфрлаа обвинувања за национално предавство.
Денес, откако власта е освоена, тој наратив преку ноќ исчезна. Актуелната Влада сега официјално признава нешто што проевропската јавност и експертите го тврдеа од самиот почеток: уставните измени се обврска кон Европската Унија, додека билатералните протоколи и историската комисија се сосема одвоен процес кој не е формален дел од Преговарачката рамка.
Ако оваа правна дистинкција е точна денес, таа била точна и во 2022 година. Оттука се наметнува клучното прашање: Дали владејачката партија не ги разбирала документите што ги критикуваше, или свесно ја држела целата нација во заложништво на лажен страв само за да ги добие изборите? Одговорот е повеќе од очигледен.
Дежа ву: Од поништување на Преспанскиот договор до „нашата нова реалност“
Овој трансфер од запалив национализам во кроток институционален прагматизам не е новитет. Граѓаните веќе го видоа истото сценарио со Преспанскиот договор. Години наназад, опозициската реторика ветуваше враќање на старото име, поништување на договорите и пркос кон меѓународната заедница.
Но, реалноста на власта е сурова. Институционалниот континуитет, обврските кон НАТО, притисокот од стратешките партнери и потребата од европски фондови брзо ги претворија предизборните ветувања во постизборно прифаќање на „реалноста“. Оние кои фрлаа дрва и камења по договорите, денес послушно ги спроведуваат, потпишувајќи ги истите тие документи што ги нарекуваа предавнички.
Манипулацијата е идентична, само темата е сменета. Вчера беше Преспа, денес е Францускиот предлог.
Цената на изгубеното време
Она што најмногу загрижува во оваа анализа не е самото лицемерие на власта – тоа, за жал, е очекувано. Загрижува цената што ја плаќа државата. Додека партиската машинерија креираше фиктивни закани за да дојде на власт, Македонија изгуби драгоцено време во евроинтегративниот процес. Државата остана изолирана, реформите стагнираа, а разочарувањето кај граѓаните од политичкиот систем достигна историски максимум.
Опозицијата и критичката јавност имаат обврска континуирано да го разобличуваат овој модел на владеење. Граѓаните заслужуваат одговорност. Оние кои ја добија довербата ветувајќи дека ќе ги отфрлат „диктатите“, сега мораат да објаснат зошто ги прифаќаат како легитимни правни рамки. Време е политичките елити да сфатат дека градењето кариери врз лажен патриотизам и манипулирање со националните чувства има рок на траење. Суровата реалност секогаш ја фактурира сметката, а овој пат, сметката треба да ја платат политикантите, а не граѓаните.
