Полицијата во Србија во спрега со криминалните кланови

Незапаметен политичко-полициски скандал ја потресува Србија, откако се појавија обвинувања дека врвот на  полицијата е во длабока врска со организираниот криминал.

Сценариото потсетува на криминална серија: началникот на белградската полиција, Веселин Милиќ, на 12 мај во „Ресторан 27“, лоциран во елитен дел од главниот град, организирал средба за помирување помеѓу два спротивставени криминални клана. Наместо помирување, Сашa Вуковиќ, познат како Боске, со истрели од пиштол го убива Александар Нешовиќ, наречен Баја.

По убиството се уапсени десет лица, меѓу кои и веќе поранешниот началник Милиќ. Тој, заедно со присутното полициско обезбедување, наводно учествувал во отстранување на трагите, поради што е обвинет за непријавување и прикривање кривично дело. Според повеќе медиуми, повикувајќи се на полициски извори, телото на убиениот било пронајдено запалено во Шимановци, на околу 30 километри од Белград.

Сепак, претседателот на Србија,  Александар Вучиќ,  на прес-конференција изјави дека телото сѐ уште не е пронајдено и дека потрагата продолжува. Дел од правниците предупредуваат дека ваквите јавни изјави може да ја отежнат истрагата и претставуваат обид за контрола на штетата.

Индикација за тежината на скандалот е и фактот што министерот за внатрешни работи Ивица Дачиќ не се огласи по извршеното кривично дело.

Метастаза и обвинувања за прикривање

Фактот дека висок полициски функционер бил во контакт со криминални кругови и дека учествувал во прикривање убиство ја шокираше српската јавност. Власта, според критичарите, се обидува да го минимизира случајот.

Адвокатот и поранешен копретседател на МВР, Божо Прелевиќ, оценува дека „овој настан сведочи за метастаза на  режимот кој не може да функционира без криминал“.

„Криминалците, пак, очекуваат надоместоци и привилегии за услугите што ѝ ги прават на власта. Тоа неизбежно води кон конфликт, по што следи обид за прикривање на аферата. Сето тоа остава впечаток на распадната држава во која никој не ја врши власта и затоа нема напредок во европските интеграции“, вели Прелевиќ.

Политикологот Дејан Бурсаќ смета дека аферата тешко ќе може да се заташка и дека сериозно ја потресе јавноста.

„Не станува збор за класична корупција или вообичаен контакт со сомнителни лица. Ова е многу потешка ситуација, и за институциите и за режимот на Вучиќ. Очигледно е дека не се дозволува јавноста сама да донесе заклучоци, па претседателот секојдневно ја нуди својата верзија на вистината“, вели Бурсаќ, додавајќи дека полицијата е еден од клучните столбови на власта која, според него, се одржува „со гола сила“.

Политичка одговорност без институции

Многумина сметаат дека ваков скандал во демократски земји би довел до пад на влада и нови избори. Во  Србија, пак, власта, наместо тоа, според критичарите, се обидува да ја разводни темата, со вклучување на армијата во потрагата по телото и пренасочување на вниманието кон статистики за намален криминал.

Прелевиќ оценува дека во Србија „не може да падне влада кога практично нема функционална влада“.

„Имаме премиер кој работи два дена неделно, додека останатото време го минува во приватна клиника. Реално постои само еден човек – автократ, кој ги погазил институциите. Одговорност практично не постои“, вели тој.

„Инаку, ништо нема да се случи со Србија ако премиерот Ѓуро Мацут падне, бидејќи тоа нема да се забележи, ниту пак ќе направи некаква разлика. Големото прашање е дали имаме министер за полиција и дали му е дозволено да поднесе оставка? Имаме градоначалник на Белград кој е или во Италија, или тренира ватерполисти. Вучиќ создаде влада каква што не постои никаде во светот“, оцени Прелевиќ за ДВ.

Бурсаќ додава дека ваквата состојба покажува врз што власта ја темели својата моќ: „Нема закони, нема институции, ниту пак здрав разум или морал. Се работи за одржување на власта преку сила и манипулација на јавноста.“

Контроверзни изјави на Вучиќ

По избивањето на аферата, Вучиќ даде серија контроверзни изјави. Тој порача дека „полицијата повеќе нема да може да штити криминалци“ и дека „нарко-дилерите нема да носат полициски значки“. Најави и нов закон со кој би се забранило полицајци да обезбедуваат лица од подземјето.

Сепак, ваквите практики веќе се забранети со постојните закони, што според Прелевиќ само укажува на длабочината на кризата.

Тој ја коментира и најавата за отворање веб-страница на која граѓаните ќе можат да пријавуваат „неодговорни функционери“ на владејачката СНС, оценувајќи дека токму тие функционери всушност служат за заплашување на гласачите.

„Логиката исчезна. Живееме од скандал до скандал, а секој од нив одзема човечки животи“, нагласува Прелевиќ.

Исцрпени политички механизми?

Бурсаќ посочува дека доколку криминалци поседуваат полициски значки или имаат полициска заштита, јасно е дека тоа било овозможено со политичка поддршка.

„Во последните година и пол протести видовме како, покрај полицијата, и криминални групи го бранат режимот. Истите пораки Вучиќ ги испраќаше и кога дојде на власт, а по толку години апсолутна власт повторно најавува борба против истиот проблем. Прашање е дали тие трикови сѐ уште функционираат“, заклучува Бурсаќ.

Извор: DW