Протести во Хрватска против растечката екстремна десница

Илјадници граѓани во неделата излегоа на улиците во Хрватска на протестни маршеви против растечкото влијание на екстремната десница, по серија инциденти кои ја зголемија етничката и политичката напнатост во земјата-членка на Европската Унија.

Под мотото „Обединети против фашизмот“, демонстрации се одржаа во четири големи градови, меѓу кои и главниот град Загреб. Толпата извикуваше „Сите сме антифашисти!“ и вети дека ќе се спротивстави на обидите на десничарските групи да шират страв и да ги замолчат противниците.

Протестантите побараа властите да ги ограничат екстремно десничарските организации и нивната честа употреба на про-фашистички симболи поврзани со усташката марионетска држава од Втората светска војна, која управуваше со концентрациони логори каде беа егзекутирани десетици илјади Срби, Евреи, Роми и антифашистички Хрвати.

Навреди кон демонстрантите

Во протестната декларација се нагласува: „Нема да дозволиме националните малцинства да се третираат како провокација, ниту патриотизмот да се темели на најмрачните страници од нашата историја.“

„Сето ова што се случува околу нас е многу опасно,“ предупреди новинарката Маја Север на митингот во Загреб. „Покажавте дека нема да молчите, туку дека ќе се бориме за демократско општество.“

Во Ријека и Задар се појавија групи млади мажи облечени во црно на контра-собири, каде што, според ХРТ, извикувале навреди и фрлале петарди и црвена боја кон демонстрантите.

Во ноември имаше екстремистички напади врз културни настани на српската заедница во Загреб и Сплит, што поттикна страв од ново етничко насилство, три децении по крвавата српско-хрватска војна (1991–1995). Екстремистите се насочија и против либерални групи, политичари и странски работници, често користејќи го усташкиот поздрав „За дом спремни!“ од времето на Втората светска војна.

Коалицијата на Пленковиќ

„Имаме групи кои фрлаат чадни бомби и петарди, заканувајќи се со насилство, кревајќи ја десната рака и извикувајќи ‘За дом спремни’,“ изјави Ива Даворија, организаторка на маршот во Задар. „Тие го прават тоа без никакви последици.“

Свртувањето кон десницата започна откако конзервативната влада на премиерот Андреј Пленковиќ формира коалиција со екстремно десничарска партија по минатогодишните избори, оставајќи ја српската партија надвор од власта за првпат по многу години.

Трендот кулминираше со масовен концерт во јули на десничарскиот пејач Марко Перковиќ – Томпсон, познат по користење на усташкиот слоган во своите песни. Иако е забранет во некои европски градови, тој останува многу популарен во Хрватска.

Пленковиќ негира дека затвора очи пред порастот на екстремната десница и неофашистичкиот говор на омраза, обвинувајќи ги левичарите дека го преувеличуваат проблемот и ги продлабочуваат поделбите.

Хрватска стана членка на НАТО во 2009 година, а во ЕУ се приклучи во 2013 година.

Извор: DW