Владата скрои просечна кошница без цигари и алкохол

Владата скрои нова потрошувачка кошница, во која нема да влезат трошоците за цигари, алкохол, како и одмор во странство, коишто се сметаат за луксуз. Таа ќе се пресметува врз основа на трошоците на едно тричлено семејство, наспроти пресметките коишто ги прави Сојузот на синдикатите (ССМ), а кои се базираат на месечните потреби на едно четиричлено семејство во Северна Македонија. 

Според заменик министерот за економија и труд, Марјан Ристески, станува збор за просечна кошница којашто ќе оди на усогласување со синдикатите, Организацијата на работодавачи и Организацијата за заштита на потрошувачите. За да биде верификувана ќе мора да биде претставена и пред Економско социјалниот совет до крајот на месецот. Според него, податоците од просечната кошница ќе се користат единствено како насока за спроведување на економските политики во заштита на животниот стандард на граѓаните, а не за политиканство.

Просечна кошница за тричлено семејство

Кроењето на новата владина кошничка, следи откако беше изразено незадоволство дека актуелната кошница не соодветствува со реалната состојба и потребите на граѓаните. Последните пресметки на синдикалната кошничка покажуваат дека ниту илјада евра месечно не се доволни за да преживее едно семејство во Македонија. 

„Нашата потрошувачка кошничка сигурно нема да користи алкохол, цигари, летување во странство во пресметките, бидејќи тоа го сметаме за луксуз. Исто така нема да има овошје кое не е карактеристично за одредена сезона во годината. Сето ќе биде врз база на релевантни податоци и релевантни цени на производи и податоци од повеќе маркети. Сите цени ќе се земат предвид. Никој не го скратува правото на одмор, но, сепак одењето на одмор во странство не може да си го обезбеди секој граѓанин во земјава“, изјави Ристески пред економскиот форум Зајакнување на работоспособните жени.

Марјан Петрески од Фајнанс тинк мисли дека е во ред и државата покрај синдикатот да креира потрошувачка кошничка. „Потрошувачката кошничка треба да се креира структурно врз основа на официјалната статистика. Во ред е да учествуваат министерствата за економија и финансии, но основно е да се базира на официјалната статистика, а тоа е Државниот завод за статистика“, порача Петрески.

Новата пресметка следи откако премиерот Христијан Мицкоски на прес-конференција во февруари рече дека ја добил методологијата и во неа забележал работи коишто му делувале чудно во однос на тоа што се содржи „синдикалната кошничка“. „Јас во јануари не пробав ниту диња, лубеница, грозје, цреши, кајсии и праски. Не испив 250 грама лименка нескафе, не пушев цигари – нелогично е во минимална кошничка да има цигари“, рече тогаш премиерот. Тој предложи како репер да не се земаат цените од поексклузивните ланци, туку од оние коишто имаат „поскромни цени“ да се избере средина и така да се пресметува минималната кошничка. 

Дефлација по ограничувањето на маржите

Што се однесува до мерката за ограничување на бруто профитните маржи за празниците, Ристески вели дека дава резултати и има дефлација од 1,3 отсто во однос на претходниот месец, како и намалување на цените на основните прехранбени производи и пијалаци од 3 отсто.

Претходно беа направени и одредени законски промени, особено во Законот за заштита на потрошувачи со транспарентност на цените согласно со кои малите, големите и средните маркети мора транспарентно да ги објавуваат цените на нивните веб страници. Тоа ќе им даде можност на купувачите да одлучат од каде ќе купуваат.

Според Ристески, станува збор за израелски модел за контрола на цените на производите кој се применува во Израел, Италија, Хрватска.

Една од новите можности за контрола на цените е и промената во Законот за прекршоци каде покрај парична казна од 500 до 10.000 евра, во зависност од големината на маркетите, е воведена и поригорозна мерка затворање на маркетот од 15 дена.