Вучиќ меѓу Москва и Брисел пред изборите

Додека чадот од пожарите полека исчезнува над Србија, политичките дебати што ги отвори оваа катастрофа сè уште не стивнуваат.

На почетокот на август, Србија беше погодена од големи пожари, а само во Специјалниот резерват на природата Делиблатско Песочиште беа зафатени повеќе од 3.500 хектари. Пожарникари, припадници на армијата и хеликоптери со денови се бореа со огнената стихија.

Во меѓувреме, во Ниш пристигна рускиот противпожарен авион Ил-76. Србија побара помош од Москва, со што Русија стана првата странска држава од која Белград официјално побара испраќање противпожарен авион. Провладините медиуми го пречекаа неговото пристигнување со славенички извештаи, нарекувајќи го авионот „руски ѕвер“.

„Со оглед на тоа што во рамките на Механизмот за цивилна заштита на Европската Унија нема достапни противпожарни авиони со ваков капацитет, пристигнатиот руски авион значително ќе ги зајакне нашите капацитети во борбата против пожарите во Делиблатско Песочиште“, изјави Лука Чаушиќ, началник на Секторот за вонредни ситуации при Министерството за внатрешни работи.

Прагматичен избор или политичка порака?

Сепак, овој потег набрзо почна да се анализира низ геополитичка призма,бидејќи Србија побара руска помош пред да го активира Механизмот за цивилна заштита на Европската Унија.

Откако тоа беше направено, реакцијата од Брисел беше брза. Европската Унија мобилизираше четири хеликоптери од стратешката резерва стационирани во Чешка, Романија и Словачка, како и копнени противпожарни тимови од Германија и Романија.

Претседателот на Србија, Александар Вучиќ, ги отфрли тврдењата дека одлуката најнапред да се побара помош од Русија претставувала знак на политичко приближување кон Москва.

„Кога станува збор за опрема и средства, ние сме европски гигант. Хеликоптерите што ги добивме од Европа за гаснење пожари се послаби од нашите и имаат помал капацитет за носивост“, изјави Вучиќ.

Малку Зеленски, малку Путин

Епизодата со пожарите се случи помалку од две недели откако украинскиот претседател Володимир Зеленски пристигна во својата прва официјална посета на Србија.

Двајцата претседатели ја потврдија поддршката за територијалниот интегритет на своите држави, што за Белград е особено важно бидејќи Украина не ја признава независноста на Косово.

Но, Вучиќ истовремено се обидува да ги зачува и односите со другата страна, оценува Вук Вуксановиќ, политиколог и предавач по надворешна политика на Кралскиот колеџ во Лондон.

Според него, посетата на Зеленски мора да биде претставена како последица на притисок од Западот.

„Вучиќ сега се обидува да обезбеди ниту Западот ниту Русија да не станат негови отворени противници за време на изборниот циклус“, вели Вуксановиќ.

Тој додава дека Зеленски бил примен пред сè за владејачката коалиција во Србија да се претстави пред европските партнери како голем пријател на Украина, исто како што пред администрацијата на Доналд Трамп се обидува да се претстави како голем пријател на Израел.

„Целта е да се обезбеди дека ниту Европската Унија ниту Соединетите Американски Држави нема да бидат противници на владејачката партија за време на изборниот циклус“, нагласува тој.

Колку долго може да трае ова балансирање?

Проблемот е што просторот за одржување на сите овие односи би можел дополнително да се стеснува.

Колку е подлабок конфликтот меѓу Русија и Западот, толку потешко ѝ е на Србија да остане блиска и со двете страни без да се соочи со притисок да избере. Европската Унија јасно бара од земјите кандидати својата надворешна и безбедносна политика да ја усогласат со политиките на Унијата. Одбивањето на Србија да воведе санкции кон Русија останува една од главните пречки за напредок во процесот на европска интеграција.

Но, според Вуксановиќ, ниту Москва нема причина лојалноста на Белград да ја смета за загарантирана. Тој оценува дека Русија нема целосна доверба во Вучиќ, иако го поддржува неговиот наратив за „обоени револуции“.

За Вучиќ, меѓутоа, прашањето за долгорочните односи меѓу Србија и Русија во моментов може и да почека. Најитното прашање е дали ќе успее да ги преживее изборите и да остане во позиција од која ќе може да продолжи да балансира меѓу Истокот и Западот.

Извор: DW